Apa Itu TVET? Maksud TVET dan Sistem TVET Malaysia 2026
TVET ialah Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (Technical and Vocational Education and Training), iaitu sistem pendidikan yang menumpukan kemahiran praktikal untuk pekerjaan teknikal. Di Malaysia, TVET ditadbir oleh Jabatan Pembangunan Kemahiran (JPK) di bawah Akta 652. Pelajar TVET memperoleh Sijil Kemahiran Malaysia (SKM) Tahap 1 hingga 3, Diploma Kemahiran Malaysia (DKM) Tahap 4, atau Diploma Lanjutan Kemahiran Malaysia (DLKM) Tahap 5. Sistem TVET dilaksanakan melalui 1,135+ institusi termasuk ILP, ADTEC, GIATMARA, IKM, Kolej Vokasional, dan Kolej Komuniti.
Maksud TVET
TVET ialah akronim Inggeris untuk Technical and Vocational Education and Training. Dalam Bahasa Melayu, TVET bermaksud Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional, juga dikenali sebagai Program Kemahiran Teknikal Malaysia (PKTM).
Di Malaysia, istilah TVET merujuk kepada keseluruhan sistem latihan kemahiran yang mengeluarkan pekerja teknikal mahir, daripada peringkat asas (SKM Tahap 1) sehingga peringkat pakar (Tahap 8 di bawah pindaan Akta 652 2025). Sistem ini ditadbir oleh 12 kementerian, dengan JPK di bawah Kementerian Sumber Manusia sebagai penyelaras utama. Terdapat 7,290 kursus di 1,135 institusi merentasi 16 negeri, dengan kadar kebolehpasaran graduan 83.1% dalam tempoh tiga bulan selepas tamat pengajian.
TVET Dalam Ringkasan
- Nama penuh: Technical and Vocational Education and Training (BI), Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (BM)
- Asas perundangan: Akta Pembangunan Kemahiran Kebangsaan 2006 (Akta 652)
- Penyelaras utama: Jabatan Pembangunan Kemahiran (JPK), Kementerian Sumber Manusia
- Tahap kelayakan: SKM Tahap 1 hingga DLKM Tahap 5, dengan Tahap 6 hingga 8 di bawah Pindaan Akta 652 (2025)
- Skala: 7,290 kursus, 1,135 institusi, 16 negeri
- Kebolehpasaran graduan: 83.1% dalam tempoh 3 bulan (data JPK)
Apa Itu TVET Malaysia
TVET Malaysia ialah sistem pendidikan yang memberi penekanan kepada kemahiran teknikal dan praktikal untuk pasaran kerja. Nisbah komponen praktikal kepada teori ialah 70:30 bagi kebanyakan program TVET, berbanding 30:70 di universiti konvensional.
Sistem TVET beroperasi di bawah Akta Pembangunan Kemahiran Kebangsaan 2006 (Akta 652). Akta ini menetapkan standard latihan kemahiran melalui Standard Kemahiran Pekerjaan Kebangsaan (SKPK) yang dibangunkan bersama industri.
TVET berbeza daripada pendidikan universiti dalam beberapa aspek:
- Pelajar menggunakan peralatan industri sebenar semasa latihan
- Tempoh pengajian antara 6 bulan hingga 4 tahun bergantung kepada tahap
- Kos pengajian lebih rendah, terutama di institusi awam
- Pinjaman PTPK tersedia antara RM5,000 hingga RM24,000
Siapa Mentadbir TVET di Malaysia
TVET Malaysia ditadbir oleh 12 kementerian yang berbeza. Majlis TVET Negara, yang dipengerusikan oleh Timbalan Perdana Menteri, menyelaras dasar TVET di peringkat tertinggi.
Dua kementerian utama dalam pentadbiran TVET:
Kementerian Sumber Manusia (KSM):
- Jabatan Pembangunan Kemahiran (JPK) mengeluarkan SKM, DKM, dan DLKM
- Jabatan Tenaga Manusia (JTM) mengendalikan ILP dan ADTEC
- Mengawal selia pusat bertauliah swasta
Kementerian Pendidikan (KPM):
- Bahagian Pendidikan dan Latihan Teknikal Vokasional (BPLTV) mengurus Kolej Vokasional
- Mengeluarkan Sijil Vokasional Malaysia (SVM) dan Diploma Vokasional Malaysia (DVM)
- 86 Kolej Vokasional dan 9 Sekolah Menengah Teknik di seluruh negara
Kementerian lain yang turut menawarkan program TVET termasuk Kementerian Pertanian dan Keterjaminan Makanan, Kementerian Belia dan Sukan, serta MARA di bawah Kementerian Kemajuan Desa dan Wilayah.
Tahap Kelayakan TVET
Kelayakan TVET Malaysia berdaftar dalam Kerangka Kelayakan Malaysia (MQF) dan Daftar Kelayakan Malaysia (MQR) di bawah Agensi Kelayakan Malaysia (MQA).
| Tahap MQF | Nama Kelayakan | Singkatan | Tempoh | Badan Pensijil |
|---|---|---|---|---|
| Tahap 1 | Sijil Kemahiran Malaysia Tahap 1 | SKM 1 | 6 hingga 12 bulan | JPK |
| Tahap 2 | Sijil Kemahiran Malaysia Tahap 2 | SKM 2 | 12 hingga 18 bulan | JPK |
| Tahap 3 | Sijil Kemahiran Malaysia Tahap 3 | SKM 3 | 24 bulan | JPK |
| Tahap 3 | Sijil Vokasional Malaysia | SVM | 24 bulan | KPM |
| Tahap 4 | Diploma Kemahiran Malaysia | DKM | 30 hingga 36 bulan | JPK |
| Tahap 4 | Diploma Vokasional Malaysia | DVM | 24 hingga 30 bulan | KPM |
| Tahap 5 | Diploma Lanjutan Kemahiran Malaysia | DLKM | 24 bulan | JPK |
| Tahap 6 | Ijazah Sarjana Muda Teknologi | - | 48 bulan | Politeknik |
SKM dikeluarkan oleh JPK di bawah KSM. SVM dan DVM dikeluarkan oleh BPLTV di bawah KPM. Kedua-dua laluan diiktiraf dalam MQF.
Tiga Laluan Mendapatkan Sijil TVET
Terdapat tiga laluan utama untuk mendapatkan sijil kemahiran di bawah JPK:
1. Sistem Latihan Penuh Masa (SLaPB) Pelajar mengikuti latihan sepenuh masa di pusat bertauliah yang berdaftar dengan JPK. Ini ialah laluan paling biasa. Latihan merangkumi teori dan amali mengikut SKPK. Tempoh bergantung kepada tahap kelayakan.
2. Sistem Latihan Dual Nasional (SLDN) Pelajar berlatih di dua lokasi: pusat latihan dan syarikat industri. Nisbah masa di industri biasanya 70% hingga 80%. SLDN sesuai untuk pelajar yang ingin pengalaman kerja sebenar semasa latihan. Syarikat rakan industri menyediakan mentor dan peralatan.
3. Pentauliahan Pencapaian Terdahulu (PPT) Pekerja yang sudah mempunyai pengalaman kerja boleh mendapatkan SKM tanpa mengikuti latihan formal. JPK menilai kemahiran sedia ada melalui penilaian praktikal dan portfolio. PPT sesuai untuk pekerja berpengalaman yang belum mempunyai sijil rasmi.
Bidang Utama TVET
Kursus TVET di Malaysia merangkumi lebih 200 bidang pekerjaan. Antara bidang utama:
- Automotif: Penyelenggaraan kenderaan ringan, diagnostik enjin, pembaikan badan kenderaan
- Elektrik dan Elektronik: Pendawaian domestik dan industri, sistem kawalan, automasi
- Kimpalan: Kimpalan arka, kimpalan gas, fabrikasi kepingan logam
- Kulinari dan Makanan: Penyediaan makanan, pastri dan bakeri, pengurusan dapur
- Teknologi Maklumat: Rangkaian komputer, pengaturcaraan, keselamatan siber. 29 program ijazah sarjana muda IT ditawarkan di 7 universiti
- Pembuatan: Pemesinan CNC, pembuatan acuan dan dai, kawalan kualiti
- Pembinaan: Pembinaan bangunan, kerja paip domestik, kerja kayu
- Fesyen dan Pakaian: Pembuatan pakaian wanita dan lelaki, rekaan fesyen
- Kecantikan: Dandanan rambut, rawatan spa, penjagaan kecantikan
- Penyejukan dan Penyamanan Udara: Pemasangan dan penyelenggaraan sistem HVAC
Institusi TVET di Malaysia
Terdapat 1,135 institusi TVET berdaftar yang menawarkan 7,290 kursus di seluruh Malaysia.
Institusi Sektor Awam:
| Jenis Institusi | Agensi | Bilangan |
|---|---|---|
| Institut Latihan Perindustrian (ILP) | JTM, KSM | 23 |
| Pusat Latihan Teknologi Tinggi (ADTEC) | JTM, KSM | 10 |
| Kolej Vokasional | BPLTV, KPM | 86 |
| Kolej Komuniti | JPP, KPT | 105 |
| Institut Kemahiran MARA (IKM) | MARA | 13 |
| Pusat Giat MARA (GIATMARA) | MARA | 271 |
| Politeknik | JPP, KPT | 36 |
Institusi Sektor Swasta: Pusat bertauliah swasta yang berdaftar dengan JPK. Institusi ini perlu memenuhi syarat peralatan, tenaga pengajar, dan kurikulum yang ditetapkan oleh JPK sebelum dibenarkan mengendalikan latihan.
Lima negeri dengan bilangan kursus TVET tertinggi: Selangor (1,274 kursus), Johor (737), Perak (614), Sarawak (583), dan Kedah (546).
Syarat Kelayakan dan Cara Memohon TVET
Syarat kelayakan berbeza mengikut tahap:
SKM Tahap 1 dan 2:
- Warganegara Malaysia berumur 15 tahun ke atas
- Lulus PT3 atau setaraf
- Sesetengah program menerima calon tanpa kelayakan akademik
SKM Tahap 3:
- Warganegara Malaysia
- Lulus SPM atau setaraf
- Sesetengah program memerlukan kredit dalam mata pelajaran tertentu
DKM Tahap 4:
- Memiliki SKM Tahap 3 dalam bidang berkaitan, atau
- Lulus SPM dengan kredit dalam mata pelajaran teknikal berkaitan
SPM gagal atau result tak berapa okay? TVET tetap menerima permohonan. SKM Tahap 1 dan 2 hanya memerlukan PT3. Calon tanpa kelayakan akademik formal pun boleh memohon ke program tertentu. Tiada syarat lulus Bahasa Inggeris untuk kebanyakan program SKM. Had umur sehingga 40 tahun (sesetengah institusi menerima sehingga 45 tahun).
Permohonan Melalui UP_TVET (Portal Berpusat)
Sejak April 2025, semua permohonan ke institusi TVET awam diselaraskan melalui UP_TVET. Dua mod pengambilan:
UP_TVET Perdana (dua kali setahun):
- Ambilan Julai 2026: permohonan dibuka 1 April hingga 8 Mei 2026
- 15,000 tempat di 106 institusi di bawah 5 kementerian (KESUMA, KBS, KKDW, MOTAC, KPKM)
- Temuduga: 4 hingga 8 Mei 2026
- Keputusan: 11 hingga 22 Mei 2026
- Pengesahan tawaran: 25 Mei hingga 7 Jun 2026
- Rayuan: 8 hingga 30 Jun 2026
UP_TVET Flexi (sepanjang tahun):
- Kursus penuh masa dan kursus pendek
- Institusi awam dan swasta
- Sesuai untuk pekerja yang ingin tingkatkan kemahiran atau tukar bidang
Saluran Permohonan Lain
- e-Daftar JTM untuk ILP dan ADTEC di bawah Jabatan Tenaga Manusia
- Sistem e-Mohon untuk politeknik dan kolej komuniti
- Permohonan terus ke institusi latihan pilihan
Kelebihan TVET
Kadar kebolehpasaran graduan TVET ialah 83.1% dalam tempoh tiga bulan selepas tamat pengajian (data JPK).
- Graduan memperoleh kemahiran yang terus boleh digunakan di tempat kerja
- Latihan menggunakan peralatan dan persekitaran industri sebenar
- Yuran pengajian di institusi awam (ILP, ADTEC) percuma atau sangat rendah
- Pinjaman PTPK tersedia antara RM5,000 hingga RM24,000 untuk institusi swasta
- Sijil SKM, DKM, dan DLKM diiktiraf oleh JPK, MQA, dan JPA
- Laluan kerjaya jelas dari SKM Tahap 1 hingga Ijazah Sarjana Muda Teknologi Tahap 6
- Peluang keusahawanan dengan kemahiran praktikal selepas tamat pengajian
- Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) mengiktiraf SKM untuk jawatan teknikal kerajaan
Gaji Graduan TVET
Gaji graduan TVET bergantung kepada bidang, tahap kelayakan, dan lokasi kerja:
| Bidang | SKM Tahap 3 | DKM Tahap 4 | DLKM Tahap 5 |
|---|---|---|---|
| Kimpalan (darat) | RM1,800 hingga RM2,500 | RM2,500 hingga RM3,500 | RM3,500 hingga RM5,000 |
| Kimpalan bawah air | - | - | RM8,000 hingga RM30,000+ |
| Elektrik dan Elektronik | RM1,500 hingga RM2,200 | RM2,200 hingga RM3,000 | RM3,000 hingga RM4,500 |
| Automotif | RM1,500 hingga RM2,000 | RM2,000 hingga RM3,000 | RM3,000 hingga RM4,000 |
| Teknologi Maklumat | RM1,800 hingga RM2,500 | RM2,500 hingga RM3,500 | RM3,500 hingga RM5,000 |
| Kulinari | RM1,500 hingga RM2,000 | RM2,000 hingga RM3,500 | RM3,500 hingga RM5,000 |
| Penyejukan dan HVAC | RM1,800 hingga RM2,500 | RM2,500 hingga RM3,500 | RM3,500 hingga RM5,000 |
| Minyak dan Gas | RM2,000 hingga RM3,000 | RM3,000 hingga RM5,000 | RM5,000 hingga RM10,000+ |
Kimpalan bawah air dan sektor minyak dan gas menawarkan gaji tertinggi di kalangan graduan TVET. Gaji meningkat dengan pengalaman kerja dan pensijilan tambahan.
53.56% lepasan SPM dan setaraf memilih laluan TVET pada 2025, peningkatan daripada tahun sebelumnya. Trend ini menunjukkan TVET bukan pilihan kedua, tetapi laluan utama ke kerjaya teknikal.
Perbezaan TVET dan Universiti
| Aspek | TVET | Universiti |
|---|---|---|
| Fokus | Kemahiran praktikal dan teknikal | Teori akademik dan penyelidikan |
| Nisbah praktikal:teori | 70:30 | 30:70 |
| Tempoh pengajian | 6 bulan hingga 4 tahun | 3 hingga 5 tahun |
| Kos purata | Percuma (awam) hingga RM20,000 (swasta) | RM10,000 hingga RM50,000+ |
| Kelayakan masuk minimum | PT3 (SKM Tahap 1) | SPM (diploma), STPM (ijazah) |
| Badan pensijilan | JPK (KSM) dan BPLTV (KPM) | MQA (KPT) |
| Pembiayaan | Pinjaman PTPK | Pinjaman PTPTN |
| Kebolehpasaran | 83.1% dalam 3 bulan | 66.3% dalam 6 bulan (KPT, 2024) |
| Laluan perantisan | SLDN (industri + latihan) | Latihan industri 1 semester |
TVET 是什么？
TVET 是 Technical and Vocational Education and Training 的缩写，中文称为「技术与职业教育培训」。 在马来西亚的教育体系里，TVET 是一条独立于普通大学之外的升学与就业路径，专门培养技术工人、技师和技术专才。马来西亚目前有 7,290 项 TVET 课程，分布在 16 个州属的 1,135 所机构，毕业生在三个月内的就业率达到 83.1%。
马来西亚的 TVET 系统
马来西亚的 TVET 由 12 个部门共同管理，最高的政策协调机构是国家 TVET 理事会，由副首相亲自主持。整个系统的法律基础是 2006 年颁布的《国家技能发展法令》（Akta Pembangunan Kemahiran Kebangsaan 2006，简称 Akta 652）。这项法令规定了 SKM、DKM、DLKM 等技能资格的发放标准，所有合格的课程内容都必须依据 NOSS（国家职业技能标准）来设计。2025 年的修订版引入了 Tahap 6 至 8 三个更高层级的资格，进一步衔接学士与硕士水平。
谁负责管理 TVET
负责日常运作的两个核心部门是人力资源部（Kementerian Sumber Manusia）旗下的技能发展局（Jabatan Pembangunan Kemahiran，简称 JPK）和人力局（Jabatan Tenaga Manusia，简称 JTM）。JPK 负责颁发 SKM、DKM、DLKM 技能证书，JTM 则直接管理 ILP 和 ADTEC 这两个公立培训网络。教育部（Kementerian Pendidikan）旗下的 BPLTV 部门则管理 86 所职业学院（Kolej Vokasional），颁发 SVM 和 DVM 证书。土著人民信托局 MARA 在乡区与城镇经营 271 所 GIATMARA 中心和 13 所 IKM 技能学院，主要服务马来族群与乡区青年。
TVET 的主要资格层级
TVET 的资格分为五个主要层级，对应马来西亚资格框架（MQF）：SKM Tahap 1（初级技工，6 至 12 个月）、SKM Tahap 2（中级技工，12 至 18 个月）、SKM Tahap 3（高级技工，24 个月）、DKM Tahap 4（技师文凭，30 至 36 个月）和 DLKM Tahap 5（高级技师文凭，24 个月）。每一个层级都对应明确的工作能力与薪资范围，例如焊接专业的 SKM Tahap 3 起薪约 RM1,800 至 RM2,500，而水下焊接的 DLKM 持证者月薪可达 RM8,000 以上。
如何申请 TVET 课程
自 2025 年 4 月起，所有公立 TVET 机构的入学申请统一通过 UP_TVET 中央门户（mohon.tvet.gov.my）处理。系统分为两种模式：UP_TVET Perdana 每年开放两次主要招生（每次约 15,000 个名额），UP_TVET Flexi 则全年开放短期课程与转换跑道的申请。马来西亚公民只要年满 15 岁、PT3 及格，就可以申请 SKM Tahap 1 与 2；SPM 不理想或不及格的学生也能报名 TVET，这是与普通大学路径最大的不同。学费方面，公立机构如 ILP 和 ADTEC 几乎免费，私立机构则可通过 PTPK 申请 RM5,000 至 RM24,000 的技能培训贷款。
哪里可以学 TVET
马来西亚的 TVET 机构主要分为几大网络：JTM 旗下的 23 所 ILP（工业培训学院）和 10 所 ADTEC（高科技培训中心）侧重重工业与电子电气；BPLTV 旗下的 86 所职业学院面向中学后青年；KPT 旗下的 36 所理工学院（Politeknik）和 105 所社区学院（Kolej Komuniti）提供更广泛的文凭课程；MARA 旗下的 GIATMARA 和 IKM 则覆盖乡区与小城镇。雪兰莪、柔佛、霹雳、砂拉越和吉打是开设 TVET 课程最多的五个州属，其中雪兰莪一州就有 1,274 项课程。
了解更多：Apa Itu SKM · Apa Itu ILP · Apa Itu GIATMARA