Apa Itu TVET? Panduan Lengkap Pendidikan Teknikal dan Vokasional Malaysia 2026

TVET ialah singkatan kepada Technical and Vocational Education and Training. Dalam Bahasa Melayu, TVET bermaksud Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional. Sistem TVET Malaysia menyediakan 7,290 kursus kemahiran di 1,135 institusi latihan merentasi 16 negeri. Kadar kebolehpasaran graduan TVET ialah 83.1% dalam tempoh tiga bulan selepas tamat pengajian berdasarkan data Jabatan Pembangunan Kemahiran (JPK).

Apa Itu TVET Malaysia

TVET Malaysia ialah sistem pendidikan yang memberi penekanan kepada kemahiran teknikal dan praktikal untuk pasaran kerja. Nisbah komponen praktikal kepada teori ialah 70:30 bagi kebanyakan program TVET, berbanding 30:70 di universiti konvensional.

Sistem TVET beroperasi di bawah Akta Pembangunan Kemahiran Kebangsaan 2006 (Akta 652). Akta ini menetapkan standard latihan kemahiran melalui Standard Kemahiran Pekerjaan Kebangsaan (SKPK) yang dibangunkan bersama industri.

TVET berbeza daripada pendidikan universiti dalam beberapa aspek:

• Pelajar menggunakan peralatan industri sebenar semasa latihan
• Tempoh pengajian antara 6 bulan hingga 4 tahun bergantung kepada tahap
• Kos pengajian lebih rendah, terutama di institusi awam
• Pinjaman PTPK tersedia antara RM5,000 hingga RM24,000

Siapa Mentadbir TVET di Malaysia

TVET Malaysia ditadbir oleh 12 kementerian yang berbeza. Majlis TVET Negara, yang dipengerusikan oleh Timbalan Perdana Menteri, menyelaras dasar TVET di peringkat tertinggi.

Dua kementerian utama dalam pentadbiran TVET:

Kementerian Sumber Manusia (KSM):

• Jabatan Pembangunan Kemahiran (JPK) mengeluarkan SKM, DKM, dan DLKM
• Jabatan Tenaga Manusia (JTM) mengendalikan ILP dan ADTEC
• Mengawal selia pusat bertauliah swasta

Kementerian Pendidikan (KPM):

• Bahagian Pendidikan dan Latihan Teknikal Vokasional (BPLTV) mengurus Kolej Vokasional
• Mengeluarkan Sijil Vokasional Malaysia (SVM) dan Diploma Vokasional Malaysia (DVM)
• 86 Kolej Vokasional dan 9 Sekolah Menengah Teknik di seluruh negara

Kementerian lain yang turut menawarkan program TVET termasuk Kementerian Pertanian dan Keterjaminan Makanan, Kementerian Belia dan Sukan, serta MARA di bawah Kementerian Kemajuan Desa dan Wilayah.

Tahap Kelayakan TVET

Kelayakan TVET Malaysia berdaftar dalam Kerangka Kelayakan Malaysia (MQF) dan Daftar Kelayakan Malaysia (MQR) di bawah Agensi Kelayakan Malaysia (MQA).

SKM dikeluarkan oleh JPK di bawah KSM. SVM dan DVM dikeluarkan oleh BPLTV di bawah KPM. Kedua-dua laluan diiktiraf dalam MQF.

Tiga Laluan Mendapatkan Sijil TVET

Terdapat tiga laluan utama untuk mendapatkan sijil kemahiran di bawah JPK:

1. Sistem Latihan Penuh Masa (SLaPB) Pelajar mengikuti latihan sepenuh masa di pusat bertauliah yang berdaftar dengan JPK. Ini ialah laluan paling biasa. Latihan merangkumi teori dan amali mengikut SKPK. Tempoh bergantung kepada tahap kelayakan.

2. Sistem Latihan Dual Nasional (SLDN) Pelajar berlatih di dua lokasi: pusat latihan dan syarikat industri. Nisbah masa di industri biasanya 70% hingga 80%. SLDN sesuai untuk pelajar yang ingin pengalaman kerja sebenar semasa latihan. Syarikat rakan industri menyediakan mentor dan peralatan.

3. Pentauliahan Pencapaian Terdahulu (PPT) Pekerja yang sudah mempunyai pengalaman kerja boleh mendapatkan SKM tanpa mengikuti latihan formal. JPK menilai kemahiran sedia ada melalui penilaian praktikal dan portfolio. PPT sesuai untuk pekerja berpengalaman yang belum mempunyai sijil rasmi.

Bidang Utama TVET

Kursus TVET di Malaysia merangkumi lebih 200 bidang pekerjaan. Antara bidang utama:

• Automotif: Penyelenggaraan kenderaan ringan, diagnostik enjin, pembaikan badan kenderaan
• Elektrik dan Elektronik: Pendawaian domestik dan industri, sistem kawalan, automasi
• Kimpalan: Kimpalan arka, kimpalan gas, fabrikasi kepingan logam
• Kulinari dan Makanan: Penyediaan makanan, pastri dan bakeri, pengurusan dapur
• Teknologi Maklumat: Rangkaian komputer, pengaturcaraan, keselamatan siber
• Pembuatan: Pemesinan CNC, pembuatan acuan dan dai, kawalan kualiti
• Pembinaan: Pembinaan bangunan, kerja paip domestik, kerja kayu
• Fesyen dan Pakaian: Pembuatan pakaian wanita dan lelaki, rekaan fesyen
• Kecantikan: Dandanan rambut, rawatan spa, penjagaan kecantikan
• Penyejukan dan Penyamanan Udara: Pemasangan dan penyelenggaraan sistem HVAC

Institusi TVET di Malaysia

Terdapat 1,135 institusi TVET berdaftar yang menawarkan 7,290 kursus di seluruh Malaysia.

Institusi Sektor Awam:

Institusi Sektor Swasta: Pusat bertauliah swasta yang berdaftar dengan JPK. Institusi ini perlu memenuhi syarat peralatan, tenaga pengajar, dan kurikulum yang ditetapkan oleh JPK sebelum dibenarkan mengendalikan latihan.

Lima negeri dengan bilangan kursus TVET tertinggi: Selangor (1,274 kursus), Johor (737), Perak (614), Sarawak (583), dan Kedah (546).

Syarat Kelayakan dan Cara Memohon TVET

Syarat kelayakan berbeza mengikut tahap:

SKM Tahap 1 dan 2:

• Warganegara Malaysia berumur 15 tahun ke atas
• Lulus PT3 atau setaraf
• Sesetengah program menerima calon tanpa kelayakan akademik

SKM Tahap 3:

• Warganegara Malaysia
• Lulus SPM atau setaraf
• Sesetengah program memerlukan kredit dalam mata pelajaran tertentu

DKM Tahap 4:

• Memiliki SKM Tahap 3 dalam bidang berkaitan, atau
• Lulus SPM dengan kredit dalam mata pelajaran teknikal berkaitan

Permohonan boleh dibuat melalui beberapa saluran:

1. Portal TVET Malaysia (tvet.gov.my) untuk melihat senarai kursus dan institusi
2. e-Daftar JTM untuk ILP dan ADTEC di bawah Jabatan Tenaga Manusia
3. Sistem e-Mohon untuk politeknik dan kolej komuniti
4. Permohonan terus ke institusi latihan pilihan

Tempoh permohonan dibuka dua kali setahun: sesi Januari dan sesi Julai.

Kelebihan TVET

Kadar kebolehpasaran graduan TVET ialah 83.1% dalam tempoh tiga bulan selepas tamat pengajian (data JPK).

• Graduan memperoleh kemahiran yang terus boleh digunakan di tempat kerja
• Latihan menggunakan peralatan dan persekitaran industri sebenar
• Yuran pengajian di institusi awam (ILP, ADTEC) adalah percuma atau sangat rendah
• Pinjaman PTPK tersedia antara RM5,000 hingga RM24,000 untuk institusi swasta
• Sijil SKM, DKM, dan DLKM diiktiraf oleh JPK, MQA, dan JPA
• Laluan kerjaya jelas dari SKM Tahap 1 hingga Ijazah Sarjana Muda Teknologi Tahap 6
• Peluang keusahawanan dengan kemahiran praktikal selepas tamat pengajian
• Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) mengiktiraf SKM untuk jawatan teknikal kerajaan

Perbezaan TVET dan Universiti